Bolesne miesiączkowanie ( dysmenorrhoea )- rozumiemy jako dyskomfort, który pogarsza w różnym stopniu jakość życia w czasie cyklicznych krwawień miesiączkowych ( miesiączka, menses ). Jest on jedynie objawem choroby a nie chorobą samą w sobie.
Jednym z 3 słów, którego używa narząd rodny gdy chce nam powiedzieć, że ma problem zdrowotny, że choruje, to…
… B Ó L …
…to sygnał ostrzegawczy, który ostrzega o możliwości istnienia choroby...
Niestety ból narządu rodnego jest lekceważony nie tylko przez Kobiety, ale nierzadko także przez lekarzy.
Tymczasem…
… ból jest sygnałem, który informuje nas, że działają czynniki ( biologiczne, fizyczne, chemiczne, psychiczne ) uszkadzające lub grożące uszkodzeniem tkanki lub narządu.
Dysmenorrhoea to jedynie objaw, którego w żadnym wypadku nie można ignorować, ponieważ może być wczesnym objawem choroby a nawet kilku chorób współistniejących ze sobą nierzadko o ciężkim: ostrym, przewlekłym lub przewlekłym nawrotowym przebiegu. Mogą one w konsekwencji doprowadzić do ograniczenia płodności z jej utratą włącznie.
Ryzyko jest szczególnie wysokie gdy bolesnemu miesiączkowaniu towarzyszy bolesne współżycie płciowe.
Wczesne znalezienie przyczyn bolesnego miesiączkowania ma szczególne znaczenie dla Kobiety współczesnych, ponieważ odraczają one macierzyństwo nierzadko poza granicę…
…30-go roku życia, u większości z Was to 4-5 lat po szczycie płodności.
Podstawowym obowiązkiem każdego położnika i ginekologa staje się więc wspomaganie zdrowia intymnego dla zachowanie zdrowia prokreacyjnego. Jest to możliwe wyłącznie poprzez wdrożenie postępowania terapeutycznego niezwłocznie po ustaleniu przyczyn bolesnego miesiączkowania i wyłącznie w zgodzie z nim.
O czym każdy wiedzieć powinien …
Ze względu na czas, w którym pojawiły się dolegliwości bólowe wyróżniamy pierwotne bolesne miesiączkowanie i wtórne bolesne miesiączkowanie.
Ze względu na przyczynę ( etiologię ) wyróżniamy bolesne miesiączkowanie o znanej etiologii oraz bolesne miesiączkowanie o nieznanej etiologii ( idiopatyczne ).
Pierwotne bolesne miesiączkowanie (Dysmenorrhoea primaria)…
Pierwotne bolesne miesiączkowanie pojawia się kilka miesięcy po pierwszej miesiączce, przy okazji pojawienia się cykli owulacyjnych. Tak tłumaczymy pierwotne bolesne miesiączkowanie o nieznanej etiologii – nieznanej przyczynie ( idiopatyczne ). Wówczas badanie ginekologiczne ( badanie przedmiotowe ) oraz badania dodatkowe ( USG, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, badania laboratoryjne ) nie wskazują na nieprawidłowości.
Nie potrafimy wyjaśnić z jakiego powodu pojawia się ból.
W rzadkich przypadkach możemy mieć do czynienia z pierwotnym bolesnym miesiączkowaniem o znanej etiologii, przyczynie np. z powodu wad wrodzonych narządu rodnego ). Przykładem może być pierwotne bolesne miesiączkowanie z powodu złożonych wad trzonu macicy. Wówczas badania podmiotowe, przedmiotowe oraz badania dodatkowe wskazują na przyczynę bolesnego miesiączkowania. Po ustaleniu rozpoznania możliwe jest leczenie przyczynowe – w tym wypadku chirurgiczne. Wyczekiwanie oraz leczenie objawowe ( leki przeciwbólowe, hormonalne ) jest błędem i może prowadzić do powikłań.
Przed rozpoznaniem pierwotnego bolesnego miesiączkowania o nieznanej etiologii ( idiopatycznego ) ZAWSZE należy wykluczyć:
1 – wady rozwojowe narządu rodnego (wady wrodzone, pochwy, macicy, układu moczowego)
2 – guzy przydatków (łagodne i złośliwe)
3 – wczesną postać endometriozy, adenomiozy
4 – zaplenia szczególnie w przypadku przebytych wcześniej chorób zapalnych narządów sąsiednich (pęcherz moczowy, wyrostek robaczkowy, jelita etc.)
5 – zmiany patologiczne błony śluzowej macicy (zaburzenia złuszczania, polipy, przerosty)
6 – zbyt obfite krwawienia miesiączkowe (zaburzenia hormonalne)
W przypadku gdy nie możemy ustalić przyczyny przyjmujemy, że odpowiada za nie wzmożone wydzielanie prostaglandyn. Prostaglandyny naturalnie wydziela błona śluzowa macicy w celu wywołania skurczów mięśnia macicy. Skurcze macicy ułatwiają opróżnianie macicy z krwi miesiączkowej.
Dopiero wówczas w przypadku gdy nie znajdujemy przyczyn bolesnych miesiączek, możemy zastosować leczenie objawowe jednak wciąż poszukując przyczyn. Po ich ustaleniu niezwłocznie wprowadzamy leczenie przyczynowe.
Uwaga na pułapki…
Pułapka diagnostyczna w pierwotnym bolesnym miesiączkowaniu: w początkowym okresie ( kilka miesięcy, klika lat ) zmiany w narządzie rodnym mogą być tak subtelne, że długo pozostają poza czułością dostępnych badań diagnostycznych. Endometrioza jest tego koronnym przykładem. Jej wyraźne objawy w postaci guzów przydatków, macicy, miednicy mniejszej a nawet odległych narządów występują po 8 – 10 -ciu latach od rozpoczęcia choroby.
Wtórne bolesne miesiączkowanie (Dysmenorrhoea secundaria)…
Wtórne bolesne miesiączkowanie rozpoznajemy u kobiet, które wcześniej nie odczuwały dolegliwości, których miesiączki nie były bolesne.
W diagnostyce różnicowej uwzględniamy:
1 – stany zapalne ( sromu, pochwy, szyjki macicy, macicy, przydatków, aparatu więzadłowego macicy i miednicy mniejszej )
2 – endometriozę, adenomiozę, endometriozę miednicy mniejszej i narządów odległych,
3 – guzy przydatków (łagodne, złośliwe)
4 – guzy macicy (łagodne, złośliwe)
5 – choroby błony śluzowej macicy (zapalenia, polipy, przerosty, zaburzenia złuszczania, nowotwory)
6 – choroby narządów sąsiednich (przebyte i obecne choroby innych narządów miednicy mniejszej, jelit np. zespół jelita drażliwego)
7 – przyczyny związane z przebytymi porodami, stosowanymi metodami antykoncepcyjnymi, zabiegami etc.
8 – nierozpoznane wcześniej wady rozwojowe narządu rodnego (wady wrodzone)
9 – późne następstwa – powikłania nierozpoznanych dotychczas powyższych przyczyn.
Badanie ginekologiczne ( badanie przedmiotowe ) oraz badania dodatkowe ( USG, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, badania laboratoryjne ) w większości przypadków wskazują na istotne nieprawidłowości w budowie narządu rodnego. Możliwe jest więc ustalenie przyczyny czyli mamy do czynienia z wtórnym bolesnym miesiączkowaniem o znanej etiologii.
W większości przypadków etiologia (przyczyna) jest możliwa do ustalenia. Wdrażamy wówczas leczenie przyczynowe.
W rzadkich przypadkach gdy nie możemy ustalić przyczyny mamy do czynienia z wtórnym bolesnym miesiączkowaniem idiopatycznym czyli o nieznanej etiologii. Wówczas postępujemy jak w pierwotnym bolesnym miesiączkowaniu idipatycznym – wdrażamy leczenie objawowe i stale poszukujemy przyczyny.
Uwaga na pułapki…
Pułapka diagnostyczna we wtórnym bolesnym miesiączkowaniu: najczęściej wywołane jest przez kilka współistniejących ze sobą przyczyn. W początkowym okresie ( kilka miesięcy, klika lat ) zmiany w narządzie rodnym mogą także być subtelne i mogą pozostawać poza czułością dostępnych badań ( np: endometrioza, przewlekłe stany zapalne, etc. )
Zasady, które nas obowiązują :
Zawsze i za wszelką cenę staramy się ustalić przyczynę i wdrożyć leczenie przyczynowe.
Leczenie objawowe jest dopuszczalne wyłącznie do czasu ustalenia przyczyny.
Jeżeli po ustaleniu przyczyny wdrożyliśmy leczenie przyczynowe stale musimy obserwować postępy w leczeniu. W przypadku gdy poprawa nie jest całkowita lub dolegliwości wracają okresowo wciąż poszukujemy przyczyny.
UWAGA na sygnały alarmowe w trakcie terapii …
- Dolegliwości bólowe utrzymujące się po 6 miesiącach stosowania terapii z użyciem antykoncepcji hormonalnej.
- Dolegliwości bólowe pojawiają się po raz pierwszy w czasie terapii z użyciem antykoncepcji hormonalnej.
W takim przypadku obowiązkiem jest wdrożenie diagnostyki różnicowej w celu ustalenia przyczyny i jak najszybsze zastosowanie leczenia przyczynowego.
Na koniec…
…Długotrwały proces chorobowy związany z nawracającymi dolegliwościami bólowymi szczególnie silnymi, wyłączającymi z codziennego życia, może być przyczyną zaburzeń depresyjnych i lękowych. Nie lekceważ tego. Nie musisz cierpieć ani fizycznie ani psychicznie.
Czy istnieje życie bez bólu ?
NIE
Nie pozwólcie żeby ból Was zmienił, niezależnie od tego skąd pochodzi…
Autor: lek. med. Adam Bartlewicz, Ginekolog-Położnik
Przed wizytą z powodu bolesnego miesiączkowania wypełnij obie ankiety i zabierz na wizytę. Bardzo nam pomożesz.