Rak endometrium: typ I i typ II:
Antykoncepcja hormonalna a ryzyko nowotworów:
Świadomy wybór oparty na faktach EBM ( Medycyny Opartej na Dowodach ).
Wybór metody antykoncepcji to nie tylko kwestia skutecznej ochrony przed nieoczekiwaną ciążą.
To decyzja, która rzuca długi cień na profilaktykę onkologiczną kobiety, sięgający nawet 30 lat po przyjęciu ostatniej tabletki.
Jako Kobiety musicie zdawać sobie sprawę, że bilans korzyści i ryzyka
nie jest jednakowy dla każdej z nas.
Kluczowym czynnikiem różnicującym jest nasz stan metaboliczny, w tym tzw. „triada ryzyka”: otyłość, nadciśnienie tętnicze oraz cukrzyca. To refleksja skierowana także do nas – lekarzy.
Rak endometrium: „Polisa ubezpieczeniowa” czy brak korzyści?
Jednym z najczęściej przytaczanych argumentów „za” antykoncepcją hormonalną jest jej ochronny wpływ na raka trzonu macicy (endometrium). Badania opublikowane w The Lancet Oncology potwierdzają, że ochrona ta jest niezwykle trwała – utrzymuje się przez 30 lat po zakończeniu terapii.
Jednak diabeł tkwi w szczegółach:
Kobiety z „triadą ryzyka”: Dla pacjentek z nadwagą, cukrzycą lub nadciśnieniem, antykoncepcja hormonalna działa jak potężna tarcza. Chroni przed najczęstszym, hormonozależnym Typem I raka endometrium, na który te kobiety są szczególnie narażone. W tej grupie antykoncepcja jest realną formą profilaktyki nowotworowej.
Kobiety bez „triady ryzyka”: szczupłe ( prawidłowe BMI ), bez nadciśnienia tętniczego i bez cukrzycy…
W tej grupie sytuacja wygląda inaczej.
Ich bazowe ryzyko raka Typu I jest niskie. Jeśli jednak zachorują, częściej dotyka je agresywny Typ II raka endometrium. Jak dowodzi Journal of Clinical Oncology,…
… antykoncepcja hormonalna nie chroni przed Typem II raka endometrium.
Dla kobiet zdrowych metabolicznie ( bez otyłości, nadciśnienia tętniczego, cukrzycy ) korzyść jest więc znikoma.
Ciemna strona antykoncepcji u kobiet bez „triady objawów”…
Rak piersi
Rak szyjki macicy
Niezależnie od masy ciała, długotrwałe stosowanie hormonów wiąże się z „długiem”, który spłacamy po odstawieniu antykoncepcji.
Rak piersi:
Według głośnych badań w New England Journal of Medicine, zwiększone ryzyko zachorowania nie znika wraz z odstawieniem tabletek. Zwiększone ryzyko zachorowania utrzymuje się jeszcze przez 5 do 10 lat po zaprzestaniu terapii.
Rak szyjki macicy:
Tutaj ryzyko zwiększonego zachorowania utrzymuje się jeszcze przez 10 latach po odstawieniu hormonów (The Lancet).
Pułapka menopauzy: dlaczego wiek 50 + jest krytyczny ?
Największym zagrożeniem dla kobiet, które przez dekady stosowały antykoncepcję hormonalną, jest zanik czujności po menopauzie. Często po 50. roku życia, gdy znika lęk przed ciążą i konieczność zgłoszenia się do ginekologa po receptę, kobiety przestają regularnie odwiedzać ginekologa.
To tragiczny błąd.
Właśnie wtedy wygasa ochronny wpływ antykoncepcji na endometrium (u kobiet bez triady) jednak nadal utrzymuje się podwyższone ryzyko raka piersi i szyjki macicy wywołane latami przyjmowania hormonów.
Podsumowanie – jak wybrać ?
Jeśli masz „triadę ryzyka”:
Antykoncepcja hormonalna może być dla Ciebie korzystna onkologicznie, drastycznie zmniejszając ryzyko raka endometrium, który jest w Twojej grupie częsty. Musisz jednak pamiętać o bardzo rygorystycznych badaniach piersi i cytologii przez 10 lat po odstawieniu tabletek.
Jeśli jesteś zdrowa i szczupła – jesteś Kobietą bez „triady”:
Bilans onkologiczny stosowania antykoncepcji hormonalnej przez lata w zakresie długo falowej ochrony przed rakiem endometrium może być dla Ciebie ujemny:
braku realnej ochrony przed rakiem endometrium, a zwiększone ryzyko raka piersi i szyjki macicy.
Każda kobieta ma prawo do pełnej informacji. Zanim zdecydujesz się na wieloletnią terapię hormonalną, oceń swój profil metaboliczny i zaplanuj sobie czas badania profilaktyczne po menopauzie. Twoje zdrowie po 50-tce zależy od decyzji, które podejmujesz dzisiaj.
Tabela bilansu onkologicznego długoletniej terapii hormonalnej dla raka endometrium:
| Rodzaj nowotworu | Pacjentka Z „TRIADĄ RYZYKA” (Otyłość, Nadciśnienie, Cukrzyca) | Pacjentka BEZ „TRIADY RYZYKA” (Prawidłowa masa ciała, Zdrowa) | Trwałość efektu po odstawieniu antykoncepcji hormonalnej |
| Rak endometrium (trzonu macicy) | KORZYŚĆ (ZYSK): Silna redukcja ryzyka najczęstszego Typu I. AKH działa tu jako „tarcza” przed skutkami otyłości. | BRAK KORZYŚCI: Brak ochrony przed agresywnym Typem II. Ryzyko pozostaje na poziomie statystycznym. | OCHRONA DO 30 LAT [1] |
| Rak jajnika | W opracowaniu | W opracowaniu | W opracowaniu |
| Rak piersi | RYZYKO: Wzrost ryzyka zachorowania (ok. 20%) wymagający ścisłej kontroli (mammografia). | RYZYKO: Wzrost ryzyka zachorowania (ok. 20%) przy braku osłony przed rakiem endometrium. | RYZYKO PRZEZ 5-10 LAT [3] |
| Rak szyjki macicy | RYZYKO: Wzrost ryzyka związany z czasem stosowania; konieczna regularna cytologia/test HPV. | RYZYKO: Wzrost ryzyka; konieczna regularna cytologia/test HPV mimo braku obciążeń. | RYZYKO DO 10 LAT [4] |
| BILANS OGÓLNY | DODATNI: Ochrona przed rakiem endometrium i jajnika przeważa nad czasowym ryzykiem raka piersi. | UJEMNY: Zysk ograniczony do jajnika; brak ochrony endometrium przy pełnym ryzyku dla piersi. | KLUCZOWA CZUJNOŚĆ PO 50-TCE |
Lek. med. Adam Bartlewicz
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje profesjonalnej porady lekarskiej, ale stanowi nowoczesny przewodnik po holistycznej profilaktyce.
Dowody naukowe do tabeli (Piśmiennictwo):
[1] Collaborative Group on Epidemiological Studies on Endometrial Cancer, The Lancet Oncology 2015. (Metaanaliza 27 tys. kobiet – dowód na 30-letnią ochronę).
[3] Mørch LS, et al., New England Journal of Medicine 2017. (Dowód na przetrwałe ryzyko raka piersi po odstawieniu hormonów).
[4] International Collaboration of Epidemiological Studies of Cervical Cancer, The Lancet 2007. (Dowód na powrót do ryzyka bazowego szyjki macicy po 10 latach).